Những tấm thiệp hay con thú được làm từ giấy cuộn có lẽ không còn xa lạ với chúng ta nữa. Nhưng để hiểu rõ hơn về loại hình nghệ thuật độc đáo này chúng ta hãy cùng đi tìm hiểu nhé.

Nghệ thuật cuốn giấy là một loại hình nghệ thuật thể hiện sự sáng tạo kỳ diệu của đôi bàn tay, khối óc và đức tính con người. Thông qua việc sử dụng từng sợi giấy nhỏ cuộn lại, dán, khảm trên nền các chất liệu khác nhau đã tạo nên các tác phẩm nghệ thuật hoàn mỹ, đem lại cho giấy nét hồn riêng độc đáo và mang đến cho hội họa một hơi thở mới.

Trước Việt Nam, nghệ thuật cuốn giấy đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới. Chưa có tài liệu nào nói rõ về nguồn gốc của nghệ thuật này. Người ta vẫn hiểu nghệ thuật cuốn giấy bắt đầu sau khi có sự phát minh ra giấy ở Trung Hoa. Tuy nhiên, một vài phát hiện khác về tranh nghệ thuật lại cho rằng nghệ thuật cuốn giấy xuất hiện ở thời Ai Cập cổ đại.

Thế kỷ thứ III – IV sau công nguyên, người Châu Âu trang trí những đồ vật của mình bằng cách dùng các sợi vàng và sợi bạc quấn quanh những đồ vật như bình, lọ , cột… dán phối hợp cùng những loại ngọc đá tuyệt đẹp  giống như kỹ thuật cuốn giấy ngày nay. Tuy nhiên, kim loại màu ngày càng khan hiếm và có nhược điểm rất khó làm nếu chỉ dùng bằng sức từ đôi bàn tay con người. Giấy màu đã được chọn để thay thế cho những vật liệu khan hiếm đó và ngày càng được ưa chuộng khi mang hồn đến cho các đồ vật sau khi trang trí. Đến thế kỷ XII, nghệ thuật cuốn giấy đã trở lên khá phổ biến.

Nhưng nghệ thuật cuốn giấy chỉ thực sự phát triển vào thế kỷ XVI - XVII, khi những bà sơ Pháp, và Ý sử dụng những viền rách trong các cuốn kinh thánh kết hợp với lông ngỗng cuộn lại để trang trí cho các vật phẩm tôn giáo và tranh ảnh. Sau đó, họ lại tiếp tục dùng giấy để tái tạo lại các vật trang trí phức tạp bằng kim loại rèn đúc, sợi vàng, sợi bạc.  Việc sử dụng lông ngỗng đã biến thành thuật ngữ tranh cuộn – xoắn, (chữ quill: nguyên nghĩa là lông ngỗng).

Thế kỷ XVII - XVIII, nghệ thuật cuốn giấy đã lan sang giới mệnh phụ trưởng giả và trở nên phổ thông ở Châu Âu và nước Anh đến mức nghệ thuật cuốn giấy đã trở thành mốt và sở thích riêng tư của các thiếu nữ và là một bộ môn trong các trường học. Các thiếu nữ có thể tự do thể hiện sự khéo léo thông qua các mẫu hoa văn bằng giấy cuốn.  Họ trang trí màng che, tủ bếp, khung hình, hộp đựng trà, bàn chơi bài, khay rượu, giỏ, hộp đựng đồ nghề, bình pha rượu, và ngay cả giường tủ bàn ghế… cùng nhiều vật dụng khác. Nhưng nghệ thuật cuốn giấy không phải là việc tiêu khiển đối với phụ nữ lao động, bởi những phụ nữ lao động không đủ tiền bạc để mua sắm những vật liệu như kim loại, mica, mảnh ốc sò… thường dùng để làm nền trang trí. Hơn nữa, chỉ có phụ nữ giai cấp thượng lưu mới có đủ thời gian rảnh rỗi để để làm công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ này.  Tuy nhiên, nghệ thuật cuốn giấy đã mờ dần và mai một vào cuối thế kỷ XVIII. Một số người đã cố gắng tái tạo lại của những người yêu thích môn nghệ thuật này nhưng cũng không thành công.

Ngày nay, có nhiều quốc gia tuyên bố khẳng định nguồn gốc nghệ thuật cuốn giấy bắt nguồn từ nước của họ vì vậy gây lên những cuộc tranh luận không dứt. Nhưng dù ờ thời kỳ nào và ở đâu, nghệ thuật cuốn giấy cũng rất tự hào khoác lên mình một bề dày lịch sử thú vị và chứng tỏ một nghệ thuật đa văn hóa trong cuộc sống.

Những người thợ thủ công Việt Nam đã tiếp thu, học hỏi những nét đẹp trong nghệ thuật cuốn giấy của các nước trên thế giới đồng thời không ngừng tìm tòi, sáng tạo trong cách thức sử dụng giấy để biến những sợi giấy mỏng manh thành các tác phẩm nghệ thuật mang tâm hồn, trí tuệ, của con người Việt Nam.

Bây giờ chúng ta hãy cùng nhau “thưởng thức” những tác phẩm nghệ thuật độc đáo này nhé.

Đặc biệt bức tranh dưới đây có thể khiến chúng ta phải trầm trồ về độ “hoành tráng” của nó.

Đây chính là phiên bản kiệt tác “Starry Night” (Đêm đầy sao) của Van Gogh, tác giả của bức tranh này là Susan Myer - nghệ nhân làm đồ thủ công đến từ Georgia.

Những tác phẩm này thật tuyệt phải không các bạn?

Linh